Alvaro Cunqueiro
Os outros feirantes: Lisardo Montes
Estudara tres ou catro anos no Seminario de Lugo,
pro entroulle algo de mal ao peito e véuse pra a sua casa do Formigueiro. A
casa dos Montes estaba soia, arredada un pouco do camiño, e máis abaixo, da
outra banda do rego que chamaban das Cubas, estaba a casa dos Vinculeiros. O señor
Daniel dos Vinculeiros fíxose mui amigo de Lisardo Montes, pesie á diferencia
de edade. O señor Daniel andaba polos setenta e Lisardo ainda non cumplira os
trinta. Lisardo iba a Lugo e sempre traguía un feixe de xornais e revistas que
lle daba un primo de seu empregado na limpeza do Círculo de las Artes.
Lisardo explicáballe cómo iba o mundo ao señor Daniel. Tamén lle contaba
historias que aconteceran en Lugo cando el era seminarista. Un día mui en
confianza, contoulle que estivera a punto de ser fámulo do señor bispo, pro
como tusía tanto, nono quixeron no pazo. O señor bispo era un home mui alto,
que falaba polo ese. O bispo afeitábase todos os días por man dun barbeiro que
era sacristián de frades, e home mui burlento. O bispo en canto lle enxabonaban
a cara cunha espuma de pasta que lle viña de Barcelona en botes de kilo,
adormecía. E entón o sacristián bailaba diante do bispo, sacáballe a lingua
e botaba man ás suas partes decindo mansiño:
-Quiquiriquí!
E nunha déstas, o bispo despertou, e ollou ao barbeiro e sacristián que
bailaba flamenco, o brazo dereito en alto e co esquerdo erguendo a chaqueta
sobre o cú.O bispo brincou do sillón alporizado e colleu unha das navallas,
que eran da sua propiedade, e si o barbeiro non fuxe, hai un caso de morte de
home a mans do bispo. O barbeiro foise de Lugo unha tempada, e o bispo afeitábase
pola sua man.O curioso era que tiña que enxabonarse sentado, porque enxabonándose
adormecía; logo despertaba, dábase unha man e xa podía pasar a navalla. Un día
de san Francisco o bispo foi de visita aos frades cos que estaba de sacristián
o barbeiro das burlas, que xa retornara do desterro, e ainda que se excusaba
entre unhas mulleres e os dous leigos, que eran dous gordos colorados, o bispo
ben o veu, e foise cara el, irado. Pro no camiño debeu de virlle a razón da
calma que pedía o seu cárrego, e detívose a unha vara do sacristián. Pro eu
e os que estabamos perto ben escoitamos cómo o bispo lle dixo ao burlento:
-!Maricón!
O señor Daniel dos Vinculeiros non creía:
-!Pareceuvos que dixo eso, pro diría outra cousa!. Verbigratia, excomunión...
-!Non e non!, insistía o Lisardo. Dixolle en latín maricus mariconis. !Ainda
non se me esquenceu de todo o meu latincillo do seminario!
- Si o dixo en latín, amigo Lisardo, pase, pro ainda así...
O señor Daniel meneaba a cachola e íbase pensativo pra a sua casa, que
comenzaba a choviñar. Ao día seguinte buscou a Lisardo, que estaba segando no
prado.
- ¿Seguro que é do latín eso de maricus mariconis? Máis ben parece galego de
burla...
- O galego é fillo do latín, e os fillos aseméllanse
aos pais, retorcaba o Lisardo.
- ¿E cómo se dice cabrón en latín?
- !Capro capronis!, respondeu Lisardo
- -!Tamén é teima a do latín en semellarse ao
galego
- Aquel verán o señor Daniel foi aos baños quentes
a Lugo, e ao volver á aldea atopouse que o día antes déranlle terra ao
Lisardo. Estaba na eira axudando a capar porcos, cando lle veu un vómito de
sangue, e quedouse nel. O señor Daniel quedou como orfo, sin aquelas
conversa. Pra paliar a falta delas dalgún xeito, suscribiuse ao
"Progreso". E cadrou que á semán de comenzar a recibir o xornal,
enterouse por este que se finara o bispo de Lugo. Quizaves fora o mesmo do
que estivera a ponto de ser fámulo seu amigo Lisardo, que ne paz esteña
descansando. E vai o señor Daniel e vestiuse do millor, e foise ao enterro
ao bispo. Ainda chegou a tempo de ver o cadavre embalsamado no ataúde, na
capela ardente. A cara fraque, cadrada, morto estaba, pro a boca mesmo parecía
que iba soltar fala.
Sí parecía que se houbera morto cando iba decir algo. E ¿El que querería
decir o señor bispo de Lugo denantes de dar a alma a Deus? O señor Daniel
tentaba pór a boca sua como estaba a do bispo. Pareceulle que ao fin o
conseguía, e falou. E saíulle o latín célebre:
- -!Maricus mariconis!
- -Vaia, home, comentaba pra sí o señor Daniel,
mira o que lle durou a rabexa ao bispo de Lugo.
- Lisardo Montes-Os outros feirantes-Alvaro Cunqueiro-Editorial
Galaxia-1981
- escribe ao correo
- O
índice destas páxinas
- "A cada terra seu uso e a cada roca seu fuso"